Ly hôn khi vợ hoặc chồng bị tuyên bố mất tích

Khi vợ hoặc chồng rời khỏi nơi cư trú trong thời gian dài, không có tin tức và không thể liên lạc, người còn lại có thể gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống gia đình. Nếu tình trạng này kéo dài, một trong những vấn đề cần giải quyết là liệu có thể yêu cầu ly hôn khi không biết người kia đang ở đâu hay không.

Pháp luật Việt Nam có quy định cho phép giải quyết ly hôn trong trường hợp một bên vợ hoặc chồng bị Tòa án tuyên bố mất tích. Tuy nhiên, việc mất liên lạc không đồng nghĩa với việc người đó đã được tuyên bố mất tích về mặt pháp lý. Người có nhu cầu ly hôn cần xác định đúng tình trạng của mình để lựa chọn thủ tục phù hợp.

1. Có được ly hôn khi vợ hoặc chồng bị tuyên bố mất tích không?

Theo khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn, Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý để người còn lại yêu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân mà không phải chờ người mất tích trở về hoặc trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc.

Dù vậy, cần phân biệt giữa người đã có quyết định tuyên bố mất tích và người chỉ mất liên lạc trong thời gian dài. Nếu chưa có quyết định của Tòa án, người yêu cầu không thể mặc nhiên áp dụng quy định dành cho trường hợp đã bị tuyên bố mất tích. Khi đó, cần xem xét điều kiện và thủ tục tuyên bố mất tích trước khi tiến hành bước tiếp theo.

2. Điều kiện để một người được tuyên bố mất tích

Theo Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015, một người có thể bị Tòa án tuyên bố mất tích khi biệt tích hai năm liền trở lên, đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết.

Thời hạn biệt tích được xác định theo quy định pháp luật, căn cứ vào thời điểm có tin tức cuối cùng về người đó. Nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng, việc tính thời hạn cần được xem xét theo quy định áp dụng cho trường hợp cụ thể.

Người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất tích. Tòa án sẽ xem xét điều kiện, tài liệu và thủ tục tìm kiếm trước khi đưa ra quyết định.

Vì vậy, việc vợ hoặc chồng rời khỏi nhà trong thời gian dài chưa đủ để tự xác định người đó đã mất tích về mặt pháp lý. Người yêu cầu cần chuẩn bị thông tin về nơi cư trú cuối cùng, thời điểm có tin tức và quá trình tìm kiếm để phục vụ việc giải quyết.

3. Nếu người kia mất liên lạc nhưng chưa có quyết định tuyên bố mất tích thì sao?

Đây là tình huống cần được xác định trước khi nộp đơn ly hôn. Nếu người kia đã mất liên lạc nhiều năm nhưng chưa có quyết định của Tòa án, người còn lại nên rà soát các tài liệu liên quan đến quá trình tìm kiếm và thông tin cư trú của người vắng mặt.

Tùy tình huống, người yêu cầu có thể cần thực hiện thủ tục đề nghị Tòa án tuyên bố mất tích trước khi yêu cầu ly hôn. Nếu người kia chỉ né tránh liên lạc, không hợp tác hoặc không rõ nơi ở nhưng chưa đáp ứng điều kiện tuyên bố mất tích, hướng xử lý có thể khác.

Do đó, không nên chỉ căn cứ vào việc không liên hệ được với vợ hoặc chồng để kết luận có thể tiến hành ly hôn ngay theo trường hợp người mất tích. Xác định đúng tình trạng pháp lý từ đầu sẽ giúp hạn chế việc hồ sơ bị yêu cầu sửa đổi hoặc bổ sung.

4. Hồ sơ ly hôn với người bị tuyên bố mất tích gồm những gì?

Hồ sơ thường gồm đơn ly hôn, giấy chứng nhận kết hôn, giấy tờ tùy thân của người yêu cầu và tài liệu liên quan đến nơi cư trú của hai vợ chồng. Đặc biệt, cần chuẩn bị quyết định của Tòa án tuyên bố người kia mất tích để làm căn cứ xem xét yêu cầu ly hôn theo quy định.

Nếu có con chung, người yêu cầu nên chuẩn bị giấy khai sinh của con và thông tin liên quan đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng. Nếu đề nghị giải quyết tài sản chung hoặc nghĩa vụ tài chính, cần cung cấp tài liệu chứng minh quyền sở hữu, nguồn gốc tài sản và nghĩa vụ liên quan.

Trường hợp không còn giữ giấy chứng nhận kết hôn hoặc thiếu giấy tờ cần thiết, người yêu cầu nên tìm hiểu khả năng xin cấp bản sao, trích lục hoặc thu thập tài liệu thay thế phù hợp. Thành phần hồ sơ cụ thể có thể khác nhau tùy yêu cầu và tình trạng thực tế của vụ việc.

5. Thủ tục giải quyết ly hôn tại Tòa án

Trước tiên, người yêu cầu cần xác định Tòa án có thẩm quyền theo quy định tố tụng dân sự hiện hành. Việc xác định thẩm quyền cần dựa trên hồ sơ và thông tin về nơi cư trú của người bị tuyên bố mất tích, không nên chỉ dựa vào nơi người yêu cầu đang sinh sống.

Sau khi chuẩn bị hồ sơ, người yêu cầu nộp đơn để Tòa án xem xét. Nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc có nội dung cần làm rõ, Tòa án có thể yêu cầu sửa đổi, bổ sung theo quy định. Khi vụ việc được thụ lý, Tòa án xem xét căn cứ ly hôn, tình trạng pháp lý của người vắng mặt và những yêu cầu liên quan.

Nếu có tranh chấp về con chung, tài sản hoặc nghĩa vụ tài chính, các vấn đề này có thể làm quá trình giải quyết phức tạp hơn. Thời gian xử lý còn phụ thuộc vào tính đầy đủ của hồ sơ và những tình tiết cụ thể của vụ việc.

6. Những vấn đề cần lưu ý khi ly hôn với người mất tích

Việc ly hôn không đồng nghĩa với việc toàn bộ tài sản của người bị tuyên bố mất tích đương nhiên thuộc về người còn lại. Nếu có yêu cầu phân chia tài sản, Tòa án cần xem xét căn cứ pháp lý và tài liệu liên quan. Việc giải quyết quyền nuôi con cũng phải dựa trên quyền lợi của con và các quy định pháp luật áp dụng.

Người yêu cầu nên kiểm tra giấy tờ trước khi nộp, xác định rõ những vấn đề muốn Tòa án giải quyết và chuẩn bị tài liệu chứng minh tương ứng. Nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng, thiếu quyết định tuyên bố mất tích hoặc vụ việc có yếu tố nước ngoài, nên rà soát hướng xử lý trước khi tiến hành thủ tục.

7. Liên hệ luật sư tư vấn thủ tục ly hôn

Thủ tục ly hôn khi vợ hoặc chồng bị tuyên bố mất tích có thể phát sinh khó khăn nếu người yêu cầu chưa hoàn tất thủ tục tuyên bố mất tích, không có đủ giấy tờ hoặc chưa xác định được Tòa án có thẩm quyền.

Trong những trường hợp này, luật sư có thể hỗ trợ rà soát hồ sơ, xác định thủ tục cần thực hiện và giải thích các vấn đề pháp lý liên quan. Người yêu cầu nên cung cấp đầy đủ thông tin về thời gian mất liên lạc, nơi cư trú cuối cùng và tình trạng giấy tờ để được hướng dẫn phù hợp.

Anh chị có thể liên hệ Jurion & Partners để trao đổi về trường hợp cụ thể.