Khi mâu thuẫn kéo dài, nhiều cặp vợ chồng lựa chọn sống ly thân để có thời gian cân nhắc về cuộc hôn nhân. Tuy nhiên, không ít người cho rằng phải ly thân đủ sáu tháng hoặc một năm mới có thể nộp đơn ly hôn.
Vậy pháp luật có quy định thời gian ly thân tối thiểu không? Việc không còn sống chung có đủ để Tòa án giải quyết cho ly hôn?
1. Có bắt buộc phải ly thân trước khi ly hôn không?
Pháp luật không bắt buộc vợ chồng phải ly thân trước khi yêu cầu ly hôn, cũng không đặt ra thời hạn ly thân tối thiểu. Việc giải quyết phụ thuộc vào điều kiện thuận tình ly hôn hoặc căn cứ ly hôn theo yêu cầu của một bên, theo Điều 55 và Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Do đó, người có nhu cầu ly hôn cần xác định tình trạng hôn nhân, mức độ đồng thuận và các vấn đề còn tranh chấp để lựa chọn thủ tục phù hợp.
2. Sống ly thân có phải là căn cứ để ly hôn đơn phương?
Điều 4 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn rằng việc vợ chồng sống ly thân, bỏ mặc nhau là một biểu hiện của tình trạng không còn tình nghĩa vợ chồng. Đây là yếu tố được xem xét khi đánh giá mức độ đổ vỡ của hôn nhân.
Tuy nhiên, không phải cứ ở riêng là đương nhiên được giải quyết cho ly hôn. Cần phân biệt việc sống xa nhau vì công việc, học tập với việc ly thân do mâu thuẫn, không còn quan tâm hoặc thực hiện trách nhiệm với nhau. Tòa án xem xét hoàn cảnh thực tế cùng căn cứ tại Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình.
Khi chuẩn bị hồ sơ, nên làm rõ:
-
Hai bên bắt đầu ly thân từ khi nào, vì lý do gì.
-
Trong thời gian đó, hai bên còn liên lạc, chăm sóc và hỗ trợ nhau không.
-
Đã từng tìm cách hòa giải, đoàn tụ hay chưa.
-
Vì sao người yêu cầu cho rằng không thể tiếp tục cuộc hôn nhân.
3. Ly thân nhiều năm có tự động chấm dứt hôn nhân không?
Ly thân nhiều năm không làm quan hệ hôn nhân tự động chấm dứt. Theo Điều 57 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, hôn nhân chấm dứt khi bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật.
Vì vậy, dù đã có cuộc sống riêng, vợ chồng vẫn cần thực hiện thủ tục tại Tòa án nếu muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân về mặt pháp lý.
4. Cần chuẩn bị gì để chứng minh tình trạng ly thân?
Người yêu cầu nên lập bản tóm tắt diễn biến hôn nhân theo thời gian, từ khi phát sinh mâu thuẫn đến khi chấm dứt việc sống chung. Tài liệu có thể rà soát, chuẩn bị gồm:
-
Tin nhắn, email trao đổi về mâu thuẫn hoặc việc sống riêng.
-
Tài liệu về chỗ ở của mỗi bên trong thời gian ly thân.
-
Thông tin người trực tiếp biết việc hai bên không còn sống chung.
-
Tài liệu liên quan đến những lần hòa giải, nếu có.
-
Tài liệu về việc chăm sóc con, hỗ trợ sinh hoạt trong thời gian sống riêng.
Nên giữ bản gốc và toàn bộ nội dung trao đổi để thể hiện đúng bối cảnh. Ví dụ, khi sử dụng tin nhắn, cần lưu cả thông tin tài khoản, thời gian và phần hội thoại liên quan, tránh chỉ giữ một câu riêng lẻ.
5. Người còn lại không đồng ý thì có thể ly hôn không?
Một bên vẫn có thể yêu cầu ly hôn khi người kia không đồng ý; việc chấp nhận phụ thuộc vào căn cứ luật định. Đồng thời, khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình hạn chế quyền yêu cầu ly hôn của người chồng khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Nếu người còn lại không hợp tác, nên chuẩn bị rõ địa chỉ cư trú, thông tin liên hệ và những tài liệu đang có để được hướng dẫn phương án nộp hồ sơ phù hợp.
6. Nộp đơn ly hôn khi đang sống ly thân ở đâu?
Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự được sửa đổi bởi Luật 85/2025/QH15, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền sơ thẩm đối với các tranh chấp, yêu cầu về hôn nhân và gia đình thuộc phạm vi luật định.
Về lãnh thổ, ly hôn đơn phương thông thường được giải quyết tại Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc. Với yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, có thể nộp tại Tòa án nơi một trong hai bên cư trú, làm việc. Việc áp dụng còn phụ thuộc thỏa thuận hợp lệ và các trường hợp cụ thể.
Trước khi nộp đơn, cần kiểm tra địa chỉ hiện tại thuộc phạm vi của Tòa án nào, nhất là khi vợ chồng đã chuyển chỗ ở trong thời gian ly thân.
7. Nên chuẩn bị thế nào trước khi bắt đầu thủ tục?
Để thuận tiện cho việc tư vấn và hoàn thiện hồ sơ, bạn nên tập hợp giấy chứng nhận kết hôn, giấy tờ nhân thân, thông tin cư trú, giấy khai sinh của con và tài liệu về tài sản, nghĩa vụ tài chính đang có tranh chấp.
Đồng thời, hãy xác định rõ mong muốn đối với từng vấn đề: chấm dứt hôn nhân, trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng và phân chia tài sản. Việc chuẩn bị cụ thể giúp nội dung yêu cầu rõ ràng và hạn chế phải bổ sung nhiều lần.
Nếu bạn đang sống ly thân và cần tư vấn thủ tục ly hôn, hãy liên hệ Jurion & Partners. Luật sư sẽ xem xét tình trạng hôn nhân, hướng dẫn chuẩn bị tài liệu và tư vấn phương án bảo vệ quyền lợi của bạn cùng các con.
