Trong quá trình giải quyết ly hôn, không ít người phát hiện vợ hoặc chồng có quan hệ ngoài hôn nhân thông qua tin nhắn Zalo, Messenger, hình ảnh hoặc các cuộc trò chuyện trên điện thoại. Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp, nhiều người băn khoăn: Ảnh chụp màn hình tin nhắn ngoại tình có được Tòa án chấp nhận làm chứng cứ hay không? Làm thế nào để những hình ảnh này có giá trị chứng minh trước Tòa án?
Trên thực tế, ảnh chụp màn hình điện thoại có thể được sử dụng làm tài liệu, chứng cứ trong vụ án ly hôn nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định. Tuy nhiên, không phải mọi ảnh chụp màn hình đều đương nhiên được Tòa án công nhận.
1. Ảnh chụp màn hình tin nhắn ngoại tình có được xem là chứng cứ không?
Theo Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, chứng cứ trong vụ việc dân sự là những gì có thật, được đương sự giao nộp, xuất trình hoặc do Tòa án thu thập theo trình tự, thủ tục luật định và được Tòa án sử dụng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ việc.
Đồng thời, Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định dữ liệu điện tử là một trong những nguồn chứng cứ.
Theo đó, ảnh chụp màn hình tin nhắn Zalo, Messenger, SMS hoặc các nền tảng liên lạc khác có thể được xem xét như tài liệu phản ánh dữ liệu điện tử, phục vụ việc chứng minh hành vi ngoại tình của vợ hoặc chồng.
Tuy nhiên, ảnh chụp màn hình không mặc nhiên trở thành chứng cứ hợp pháp chỉ vì thể hiện nội dung trò chuyện có dấu hiệu ngoại tình. Tòa án cần xem xét nguồn gốc, tính xác thực, tính toàn vẹn và mối liên hệ của tài liệu với các tình tiết cần chứng minh.
Ví dụ, một ảnh chụp màn hình thể hiện nội dung tình cảm giữa hai tài khoản chưa đủ để khẳng định chắc chắn rằng một trong hai tài khoản thuộc về vợ hoặc chồng, hoặc nội dung trao đổi phản ánh một mối quan hệ ngoài hôn nhân có thật.
2. Điều kiện để ảnh chụp màn hình tin nhắn được Tòa án xem xét làm chứng cứ
Để ảnh chụp màn hình có giá trị chứng minh trong vụ án ly hôn, người cung cấp cần đặc biệt lưu ý những yếu tố sau:
Thứ nhất, xác định được nguồn gốc của hình ảnh.
Người cung cấp cần giải thích ảnh được chụp từ thiết bị nào, tài khoản nào, vào thời điểm nào và trong hoàn cảnh nào. Việc xác định nguồn gốc giúp Tòa án có cơ sở kiểm tra tính xác thực của tài liệu.
Thứ hai, bảo đảm tính toàn vẹn của nội dung.
Ảnh chụp không nên bị chỉnh sửa, cắt ghép hoặc thay đổi nội dung làm sai lệch bản chất cuộc trò chuyện. Nếu hình ảnh bị nghi ngờ chỉnh sửa, giá trị chứng minh có thể bị ảnh hưởng.
Thứ ba, xác định được người tham gia cuộc trò chuyện.
Tên hiển thị trên Zalo hoặc Messenger có thể được thay đổi. Do đó, cần có thêm thông tin giúp xác định tài khoản liên quan thực sự thuộc về vợ, chồng hoặc người thứ ba.
Thứ tư, nội dung có liên quan đến vụ án ly hôn.
Ảnh chụp cần thể hiện những tình tiết có ý nghĩa đối với yêu cầu giải quyết ly hôn, chẳng hạn hành vi vi phạm nghĩa vụ chung thủy hoặc các tình tiết liên quan đến tranh chấp đang được Tòa án giải quyết.
Ngoài ra, cách thức thu thập tài liệu cũng cần bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật, tránh xâm phạm trái phép đời sống riêng tư, bí mật cá nhân hoặc bí mật thư tín của người khác.
3. Làm thế nào để ảnh chụp màn hình tin nhắn ngoại tình có giá trị chứng minh trước Tòa án?
Đây là vấn đề quan trọng nhất đối với người đang chuẩn bị hồ sơ ly hôn và muốn sử dụng tin nhắn ngoại tình để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
3.1. Lưu giữ hình ảnh gốc và dữ liệu điện tử liên quan
Khi phát hiện tin nhắn có dấu hiệu ngoại tình, người thu thập nên lưu giữ hình ảnh ở định dạng gốc, hạn chế chỉnh sửa, thêm chữ, che nội dung hoặc sử dụng phần mềm làm thay đổi dữ liệu.
Nếu có quyền truy cập hợp pháp vào cuộc trò chuyện, nên bảo quản cả nội dung tin nhắn và dữ liệu liên quan trên thiết bị hoặc tài khoản để phục vụ việc đối chiếu khi cần thiết.
Việc chỉ cung cấp một vài ảnh chụp riêng lẻ, không còn dữ liệu gốc để kiểm tra, có thể khiến việc xác minh gặp khó khăn nếu bên còn lại phủ nhận nội dung.
3.2. Lập vi bằng ghi nhận nội dung tin nhắn khi phù hợp
Một trong những phương án có thể cân nhắc là yêu cầu Thừa phát lại lập vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi liên quan đến việc hiển thị nội dung tin nhắn trên thiết bị điện tử.
Theo Điều 36 Nghị định 08/2020/NĐ-CP, vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét khi giải quyết vụ việc dân sự và hành chính theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, cần lưu ý:
-
Vi bằng ghi nhận những sự kiện, hành vi mà Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến.
-
Vi bằng không thay thế văn bản công chứng, chứng thực.
-
Vi bằng không tự động xác nhận người đứng sau tài khoản là ai hoặc chứng minh toàn bộ nội dung tin nhắn là sự thật.
-
Việc lập vi bằng phải thuộc phạm vi được phép, không vi phạm các trường hợp pháp luật cấm lập vi bằng.
Do đó, lập vi bằng có thể giúp ghi nhận tình trạng hiển thị của dữ liệu tại một thời điểm nhất định, nhưng không đồng nghĩa với việc Tòa án chắc chắn công nhận có hành vi ngoại tình.
3.3. Thu thập thêm chứng cứ để đối chiếu
Để tăng khả năng chứng minh, người yêu cầu ly hôn không nên chỉ dựa vào ảnh chụp màn hình mà cần xem xét bổ sung những tài liệu khác được thu thập hợp pháp, chẳng hạn:
-
Hình ảnh, video thể hiện các tình tiết liên quan đến mối quan hệ ngoài hôn nhân.
-
Tin nhắn hoặc nội dung trao đổi trong đó người có liên quan thừa nhận sự việc.
-
Lời khai của người làm chứng biết rõ các tình tiết liên quan.
-
Tài liệu, chứng cứ khác có khả năng xác định danh tính người tham gia cuộc trò chuyện hoặc làm rõ nội dung cần chứng minh.
Các tài liệu này cần được xem xét tổng thể, bởi một chứng cứ riêng lẻ có thể chưa đủ để xác định hành vi vi phạm nghĩa vụ chung thủy.
3.4. Đề nghị Tòa án xác minh, thu thập chứng cứ
Trong trường hợp không thể tự mình thu thập đầy đủ tài liệu, đương sự có thể đề nghị Tòa án hỗ trợ xác minh, thu thập chứng cứ theo Điều 97 và Điều 106 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 khi đáp ứng các điều kiện luật định.
Tùy từng trường hợp, đương sự có thể đề nghị Tòa án xem xét việc yêu cầu cung cấp tài liệu, dữ liệu liên quan hoặc thực hiện các biện pháp tố tụng cần thiết để làm rõ tính xác thực của chứng cứ.
Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu từ nhà cung cấp dịch vụ hoặc tài khoản cá nhân còn phụ thuộc vào khả năng lưu trữ, quyền tiếp cận dữ liệu và quy định pháp luật có liên quan.
4. Có bắt buộc phải lập vi bằng ảnh chụp màn hình tin nhắn ngoại tình không?
Pháp luật không quy định mọi ảnh chụp màn hình tin nhắn muốn sử dụng làm chứng cứ trong vụ án ly hôn đều phải được lập vi bằng.
Theo Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, việc xác định chứng cứ phụ thuộc vào từng loại nguồn chứng cứ và các điều kiện tương ứng.
Đối với dữ liệu điện tử, việc xác định giá trị chứng cứ còn cần xem xét các quy định pháp luật về giao dịch điện tử và những yếu tố liên quan đến nguồn gốc, tính toàn vẹn, khả năng kiểm tra dữ liệu.
Như vậy, người yêu cầu ly hôn có thể trực tiếp giao nộp ảnh chụp màn hình cùng các tài liệu liên quan để Tòa án xem xét.
Vi bằng chỉ là một trong những phương án hỗ trợ ghi nhận, bảo quản chứng cứ trong trường hợp phù hợp, không phải thủ tục bắt buộc và cũng không bảo đảm ảnh chụp sẽ được Tòa án chấp nhận.
5. Tự ý truy cập điện thoại của vợ hoặc chồng để lấy tin nhắn ngoại tình có vi phạm pháp luật không?
Đây là vấn đề cần đặc biệt thận trọng.
Theo Điều 21 Hiến pháp 2013 và Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín được pháp luật bảo vệ.
Việc vợ chồng đang trong quan hệ hôn nhân không có nghĩa là một bên đương nhiên được quyền truy cập mọi tài khoản, thiết bị hoặc nội dung trao đổi riêng tư của bên còn lại.
Những hành vi như tự ý vượt qua mật khẩu, truy cập trái phép tài khoản, sử dụng phần mềm theo dõi hoặc chiếm đoạt dữ liệu cá nhân có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
Do đó, khi thu thập chứng cứ ngoại tình, cần lựa chọn phương thức hợp pháp, tránh vì mục đích chứng minh hành vi của người khác mà thực hiện hành vi xâm phạm quyền riêng tư.
6. Chứng minh được vợ hoặc chồng ngoại tình có lợi gì khi ly hôn?
Theo khoản 1 Điều 19 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, tôn trọng, quan tâm, chăm sóc và giúp đỡ nhau.
Việc chứng minh hành vi vi phạm nghĩa vụ chung thủy có thể có ý nghĩa đối với một số vấn đề trong quá trình giải quyết ly hôn.
Đối với yêu cầu ly hôn đơn phương:
Theo khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi có căn cứ về việc vợ hoặc chồng có hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu hòa giải tại Tòa án không thành.
Chứng cứ ngoại tình có thể góp phần làm rõ tình trạng hôn nhân và nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn vợ chồng.
Đối với việc phân chia tài sản chung:
Theo điểm d khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi chia tài sản chung, Tòa án xem xét lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.
Vì vậy, hành vi ngoại tình có thể là một trong những tình tiết được xem xét khi phân chia tài sản chung. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người ngoại tình đương nhiên mất quyền được chia tài sản.
Đối với tranh chấp quyền nuôi con:
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc giao con cho cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi phải căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.
Hành vi ngoại tình không phải căn cứ duy nhất để quyết định quyền nuôi con. Tòa án cần xem xét điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và những yếu tố khác ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của trẻ.
7. Những sai lầm thường gặp khi sử dụng ảnh chụp màn hình làm chứng cứ ngoại tình
Trong thực tế, người yêu cầu ly hôn có thể gặp khó khăn khi sử dụng ảnh chụp màn hình do một số sai lầm phổ biến:
Một là, chỉ lưu ảnh chụp mà không bảo quản dữ liệu gốc. Điều này có thể gây khó khăn khi cần kiểm tra, đối chiếu tính xác thực.
Hai là, chỉnh sửa hoặc cắt ghép hình ảnh. Việc thay đổi nội dung có thể khiến tài liệu bị nghi ngờ và làm giảm giá trị chứng minh.
Ba là, không xác định được danh tính người tham gia cuộc trò chuyện. Tên tài khoản hoặc ảnh đại diện chưa đủ để khẳng định người thực hiện việc nhắn tin.
Bốn là, cho rằng có vi bằng thì chắc chắn thắng kiện. Vi bằng không thay thế việc đánh giá chứng cứ của Tòa án.
Năm là, thu thập chứng cứ bằng phương thức trái pháp luật. Điều này có thể làm phát sinh rủi ro pháp lý cho chính người thu thập.
Vì vậy, trước khi giao nộp tài liệu, đương sự nên rà soát nguồn gốc, phương thức thu thập và khả năng chứng minh của từng tài liệu.
Kết luận: Làm thế nào để ảnh chụp màn hình ngoại tình được Tòa án chấp nhận?
Ảnh chụp màn hình tin nhắn Zalo, Messenger hoặc SMS có thể được Tòa án xem xét làm chứng cứ trong vụ án ly hôn. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị chứng minh, người cung cấp cần chú trọng việc bảo quản dữ liệu gốc, xác định nguồn gốc hình ảnh, chứng minh danh tính người tham gia cuộc trò chuyện và thu thập thêm những tài liệu liên quan bằng phương thức hợp pháp.
Việc lập vi bằng có thể được cân nhắc trong những trường hợp phù hợp nhưng không phải điều kiện bắt buộc và cũng không bảo đảm tài liệu sẽ được Tòa án chấp nhận.
Bạn đang có ảnh chụp màn hình tin nhắn ngoại tình nhưng chưa biết có đủ căn cứ để yêu cầu ly hôn hoặc bảo vệ quyền lợi khi chia tài sản, giành quyền nuôi con?
Hãy liên hệ Luật sư tư vấn ly hôn tại lyhon.net để được hỗ trợ đánh giá tài liệu, hướng dẫn thu thập chứng cứ hợp pháp và lựa chọn phương án giải quyết tranh chấp phù hợp với quy định pháp luật.
